Hệ thống điện nhà xưởng bị sụt áp có thể khiến máy móc hoạt động yếu, động cơ khó khởi động, đèn chập chờn hoặc thiết bị điện hoạt động không ổn định.
Tình trạng này thường xuất hiện rõ hơn khi nhà xưởng chạy nhiều máy công suất lớn cùng lúc hoặc khi khoảng cách từ nguồn điện đến thiết bị quá xa.
Tuy nhiên, sụt áp không phải lúc nào cũng do nguồn điện cấp vào nhà xưởng yếu. Nguyên nhân có thể nằm ở đường dây, tiết diện cáp, mối nối, phụ tải hoặc cách phân phối điện trong nhà xưởng.
Vậy hệ thống điện nhà xưởng bị sụt áp xử lý thế nào?
I. Sụt áp điện trong nhà xưởng là gì?
Sụt áp là hiện tượng điện áp tại điểm sử dụng thấp hơn điện áp tại nguồn cấp.
Ví dụ, nguồn điện cấp vào nhà xưởng vẫn đạt mức điện áp phù hợp nhưng khi đo tại một máy ở cuối đường dây, điện áp lại thấp hơn đáng kể.
Mức sụt áp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Dòng điện của phụ tải.
- Tiết diện và chiều dài dây dẫn.
- Cách đi cáp.
- Điểm đấu nối.
- Tình trạng của hệ thống điện.
- Công suất và đặc tính của thiết bị sử dụng.
Vì vậy, muốn xử lý sụt áp cần xác định sụt áp xảy ra ở đâu và nguyên nhân từ đâu.
II. Dấu hiệu hệ thống điện nhà xưởng bị sụt áp
Sụt áp có thể không dễ nhận biết nếu không đo điện áp thực tế.
Một số dấu hiệu thường gặp:
- Đèn chiếu sáng bị yếu hoặc chập chờn.
- Động cơ khởi động khó.
- Máy móc hoạt động yếu hơn bình thường.
- Động cơ phát nóng.
- Thiết bị điều khiển hoạt động không ổn định.
- Biến tần hoặc thiết bị điện báo lỗi.
- Điện áp giảm rõ rệt khi nhiều máy cùng hoạt động.
Nếu tình trạng chỉ xuất hiện khi nhà xưởng chạy nhiều máy công suất lớn, cần kiểm tra điện áp tại các thời điểm khác nhau để xác định nguyên nhân.
III. Nguyên nhân khiến điện nhà xưởng bị sụt áp
1. Đường dây quá dài
Dây dẫn càng dài thì điện trở của đường dây càng tăng.
Khi dòng điện chạy qua đường dây, điện áp tại cuối đường dây có thể giảm xuống.
Đây là nguyên nhân thường gặp ở những nhà xưởng có:
- Diện tích lớn.
- Khoảng cách từ tủ điện đến máy xa.
- Máy móc nằm ở cuối tuyến cáp.
- Đường dây cấp điện phải đi qua nhiều khu vực.
2. Tiết diện cáp điện không đủ
Nếu tiết diện cáp không phù hợp với dòng tải, điện trở đường dây sẽ làm mức sụt áp tăng lên.
Đặc biệt khi nhà xưởng tăng thêm máy móc nhưng vẫn sử dụng hệ thống cáp được thiết kế cho phụ tải cũ, tình trạng sụt áp có thể xuất hiện rõ hơn.
3. Phụ tải tăng cao
Khi nhiều máy công suất lớn hoạt động cùng lúc, dòng điện trên đường dây tăng.
Dòng tải càng lớn thì mức sụt áp trên đường dây càng tăng.
Đây là lý do một số nhà xưởng chỉ gặp hiện tượng sụt áp vào những thời điểm cao điểm sản xuất, trong khi lúc ít máy hoạt động thì điện áp vẫn bình thường.
4. Đầu nối hoặc mối nối có điện trở tiếp xúc cao
Một đầu cos lỏng, điểm đấu nối không tốt hoặc tiếp xúc kém có thể tạo ra điện trở tại vị trí đó.
Ngoài gây phát nhiệt, các điểm tiếp xúc kém còn có thể làm ảnh hưởng đến điện áp cấp cho tải phía sau.
Nếu vừa có sụt áp vừa có điểm đấu nối nóng, cần kiểm tra ngay vị trí đó.
5. Hệ thống phân phối điện chưa phù hợp
Nếu hệ thống phân phối điện của nhà xưởng chưa được tính toán hợp lý, một số đường dây có thể phải cấp cho quá nhiều phụ tải.
Việc tập trung nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một tuyến có thể làm dòng tải tăng cao và gây sụt áp.
Đây là vấn đề cần xem xét khi nhà xưởng mở rộng hoặc thay đổi dây chuyền sản xuất.
6. Động cơ có dòng khởi động lớn
Khi động cơ công suất lớn khởi động, dòng điện trong thời gian đầu có thể tăng cao.
Nếu hệ thống điện không đáp ứng tốt, điện áp có thể giảm trong thời điểm khởi động.
Dấu hiệu thường thấy là khi một máy lớn khởi động, các thiết bị khác trong nhà xưởng bị ảnh hưởng hoặc đèn bị chớp.
IV. Sụt áp ảnh hưởng đến máy móc như thế nào?
Sụt áp kéo dài hoặc xảy ra thường xuyên có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị điện.
Đối với động cơ, điện áp không phù hợp có thể làm động cơ khó khởi động hoặc hoạt động không ổn định.
Ngoài ra, sụt áp còn có thể gây:
- Thiết bị điều khiển hoạt động không ổn định.
- Máy móc báo lỗi.
- Động cơ phát nóng.
- Giảm hiệu quả vận hành.
- Gián đoạn quá trình sản xuất.
Vì vậy, nếu nhà xưởng thường xuyên xuất hiện tình trạng điện yếu khi chạy tải lớn, không nên chỉ xử lý ở từng máy mà cần kiểm tra lại hệ thống cấp điện.
V. Cách kiểm tra hệ thống điện nhà xưởng bị sụt áp
Muốn xử lý chính xác cần đo điện áp tại nhiều vị trí khác nhau.
1. Đo điện áp tại nguồn
Trước tiên cần kiểm tra điện áp tại điểm nguồn cấp vào nhà xưởng.
Nếu điện áp tại nguồn đã thấp hoặc không ổn định, nguyên nhân có thể nằm ở phía nguồn cấp và cần được kiểm tra theo hướng khác.
2. Đo điện áp tại tủ điện
Tiếp theo kiểm tra điện áp tại tủ điện chính hoặc tủ phân phối.
Việc so sánh điện áp giữa nguồn và tủ giúp xác định hệ thống có phát sinh sụt áp trên đoạn đường dây cấp vào hay không.
3. Đo điện áp tại máy sử dụng điện
Đây là bước quan trọng khi tìm nguyên nhân.
Nếu điện áp tại tủ vẫn ổn định nhưng điện áp tại máy giảm nhiều khi máy hoạt động, cần kiểm tra tuyến dây từ tủ đến máy.
4. Đo khi có tải và khi không tải
Nên kiểm tra điện áp trong nhiều trạng thái:
- Khi ít máy hoạt động.
- Khi nhiều máy hoạt động.
- Khi máy công suất lớn khởi động.
- Khi dây chuyền chạy ở mức tải cao.
Qua đó có thể xác định sụt áp xuất hiện trong điều kiện nào.
VI. Hệ thống điện nhà xưởng bị sụt áp xử lý thế nào?
Sau khi xác định nguyên nhân, phương án xử lý có thể khác nhau.
1. Tăng tiết diện cáp
Nếu đường dây có tiết diện không phù hợp với dòng tải, có thể cần tính toán và lựa chọn lại cáp có tiết diện phù hợp hơn.
Không nên tự ý thay cáp chỉ dựa vào cảm tính mà cần tính toán theo phụ tải và điều kiện lắp đặt thực tế.
2. Rút ngắn tuyến cấp điện khi có thể
Với những nhà xưởng có khoảng cách từ tủ điện đến máy quá xa, có thể xem xét lại vị trí tủ phân phối để giảm chiều dài tuyến cáp.
Việc bố trí tủ điện hợp lý ngay từ giai đoạn thiết kế có thể giúp giảm đáng kể chiều dài đường dây.
3. Phân bổ lại phụ tải
Nếu quá nhiều máy cùng sử dụng một tuyến điện, cần xem xét phân bổ lại các nhánh cấp điện.
Những máy công suất lớn nên được tính toán và cấp điện phù hợp thay vì tập trung quá nhiều tải trên một đường dây.
4. Kiểm tra và xử lý các điểm đấu nối
Nếu phát hiện đầu cos hoặc điểm tiếp xúc có vấn đề, cần xử lý lại đúng kỹ thuật.
Đồng thời nên kiểm tra xem vị trí đó có phát nhiệt hay dấu hiệu cháy xém hay không.
5. Kiểm tra phương án khởi động động cơ
Nếu sụt áp chủ yếu xảy ra khi động cơ lớn khởi động, cần xem xét phương pháp khởi động và giải pháp điều khiển phù hợp.
Tùy loại máy có thể cần sử dụng phương án khởi động phù hợp để hạn chế ảnh hưởng đến hệ thống điện chung.
6. Tính toán lại hệ thống khi nhà xưởng tăng công suất
Nếu nhà xưởng đã mở rộng sản xuất, lắp thêm nhiều máy móc nhưng vẫn sử dụng hệ thống điện cũ, việc chỉ thay một đoạn dây có thể không giải quyết được vấn đề.
Khi đó nên tính toán lại tổng thể từ nguồn, tủ điện, cáp và các nhánh cấp điện.
VII. Có nên tự tăng điện áp để xử lý sụt áp không?
Không nên tự ý thay đổi hoặc điều chỉnh thiết bị nhằm tăng điện áp khi chưa xác định nguyên nhân.
Sụt áp có thể xuất phát từ nhiều vị trí khác nhau trong hệ thống. Nếu xử lý sai nguyên nhân, thiết bị có thể tiếp tục hoạt động không ổn định hoặc phát sinh thêm vấn đề.
Cách an toàn hơn là đo điện áp tại nguồn, tủ điện và thiết bị, sau đó so sánh để xác định vị trí gây sụt áp.
VIII. Khi nào nhà xưởng cần kiểm tra lại toàn bộ hệ thống điện?
Nên kiểm tra tổng thể khi:
- Điện áp giảm rõ khi nhiều máy chạy cùng lúc.
- Máy móc thường xuyên báo lỗi do điện áp.
- Động cơ khó khởi động.
- Đèn trong nhà xưởng bị chớp hoặc yếu.
- Dây điện hoặc đầu nối bị nóng.
- Nhà xưởng vừa tăng thêm nhiều máy móc.
- Hệ thống điện đã sử dụng lâu năm và chưa được kiểm tra lại.
Đặc biệt với nhà xưởng có dây chuyền sản xuất liên tục, việc kiểm tra và xử lý sụt áp sớm giúp hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
IX. Thiên Bách Electric thi công và xử lý hệ thống điện nhà xưởng
Thiên Bách Electric nhận thi công, kiểm tra và xử lý hệ thống điện công nghiệp cho nhà xưởng, bao gồm tủ điện, cáp điện, hệ thống phân phối và cấp điện cho máy móc.
Nếu hệ thống điện nhà xưởng đang có dấu hiệu sụt áp, cần kiểm tra thực tế để xác định nguyên nhân nằm ở nguồn, đường dây, tủ điện hay phụ tải.
Liên hệ Thiên Bách Electric để được khảo sát và kiểm tra hệ thống điện nhà xưởng.
X. Câu hỏi thường gặp
1. Vì sao nhà xưởng chỉ bị sụt áp khi nhiều máy chạy?
Khi nhiều máy hoạt động cùng lúc, dòng điện trên đường dây tăng cao. Nếu hệ thống cấp điện không đáp ứng đủ, mức sụt áp có thể tăng và biểu hiện rõ hơn trong thời điểm này.
2. Cáp điện nhỏ có gây sụt áp không?
Có. Nếu tiết diện cáp không phù hợp với dòng tải và chiều dài đường dây, điện áp tại cuối đường dây có thể bị giảm đáng kể.
3. Sụt áp có làm động cơ nóng không?
Có thể. Điện áp không phù hợp có thể khiến động cơ hoạt động không đúng điều kiện thiết kế và phát nhiệt bất thường. Cần kiểm tra cụ thể tình trạng của động cơ và hệ thống cấp điện.
4. Làm sao biết sụt áp do nguồn điện hay do đường dây?
Cần đo và so sánh điện áp tại nguồn, tủ điện và điểm sử dụng khi có tải. Nếu điện áp tại nguồn ổn định nhưng giảm nhiều ở cuối tuyến, cần kiểm tra đường dây và các điểm đấu nối.