Cải tạo hệ thống điện nhà xưởng không nhất thiết phải thay mới toàn bộ hệ thống. Tùy vào tình trạng thực tế, có thể chỉ cần nâng cấp tủ điện, thay cáp, bổ sung nhánh điện hoặc điều chỉnh lại hệ thống bảo vệ.
Vậy khi cải tạo, nhà xưởng thường phải thực hiện những hạng mục nào?
I. Cải tạo hệ thống điện nhà xưởng gồm những gì?
1. Khảo sát và đánh giá hệ thống điện hiện tại
Đây là bước đầu tiên trước khi thi công cải tạo.
Kỹ thuật cần kiểm tra nguồn điện, tủ điện, cáp dẫn, thiết bị đóng cắt, phụ tải và tình trạng vận hành thực tế.
Đồng thời cần xác định những vấn đề đang xảy ra như quá tải, sụt áp, mất pha, phát nhiệt hoặc hệ thống không còn đáp ứng khi nhà xưởng mở rộng.
2. Tính toán lại phụ tải điện
Khi nhà xưởng thay đổi máy móc hoặc tăng công suất sản xuất, phụ tải điện cũng thay đổi.
Cần tính toán lại:
- Tổng công suất sử dụng.
- Công suất từng máy.
- Dòng tải trên các tuyến.
- Phụ tải lớn nhất.
- Nhu cầu dự phòng và mở rộng.
Từ đó mới xác định được những hạng mục nào cần nâng cấp.
II. Những hạng mục thường được cải tạo
1. Cải tạo hoặc thay mới tủ điện
Tủ điện là một trong những hạng mục thường được nâng cấp khi cải tạo nhà xưởng.
Có thể thực hiện:
- Thay tủ điện đã xuống cấp.
- Mở rộng tủ điện để bổ sung thiết bị.
- Tách lại các nhánh cấp điện.
- Bổ sung CB/MCCB.
- Bố trí lại thiết bị trong tủ.
- Cải thiện hệ thống thanh cái và đấu nối.
Việc lựa chọn phương án phụ thuộc vào tình trạng tủ hiện tại và công suất cần sử dụng.
2. Thay thế hoặc nâng cấp cáp điện
Nếu cáp hiện tại không còn đáp ứng dòng tải hoặc xuất hiện tình trạng phát nhiệt, sụt áp, có thể phải thay bằng tuyến cáp phù hợp hơn.
Khi lựa chọn cáp cần tính đến dòng tải, chiều dài đường dây, cách lắp đặt và điều kiện môi trường.
3. Bổ sung đường điện cho máy móc mới
Khi nhà xưởng lắp thêm máy, có thể phải kéo thêm đường cấp điện riêng.
Đối với máy công suất lớn, nên tính toán phương án cấp điện riêng thay vì đấu chung vào một nhánh đã có nhiều thiết bị.
4. Phân chia lại các nhánh điện
Một hệ thống được bổ sung nhiều lần có thể dẫn đến tình trạng một tuyến điện phải cấp cho quá nhiều thiết bị.
Khi cải tạo, các phụ tải có thể được phân chia lại thành nhiều nhánh để giảm tải và giúp việc quản lý, bảo trì thuận tiện hơn.
III. Cải tạo thiết bị đóng cắt và bảo vệ
1. Thay CB, MCCB không còn phù hợp
Thiết bị đóng cắt cần phù hợp với dòng tải và khả năng chịu tải của hệ thống.
Nếu thiết bị đã cũ, hư hỏng hoặc không còn phù hợp với phụ tải mới, có thể cần thay thế.
2. Bổ sung bảo vệ cho các nhánh riêng
Các máy móc công suất lớn hoặc khu vực quan trọng có thể cần được cấp qua các nhánh riêng với thiết bị bảo vệ phù hợp.
Điều này giúp hạn chế ảnh hưởng đến toàn bộ nhà xưởng khi một thiết bị gặp sự cố.
3. Kiểm tra thiết bị điều khiển
Contactor, relay, thiết bị bảo vệ động cơ và các thiết bị điều khiển cũng cần được kiểm tra khi cải tạo, đặc biệt tại các tủ điều khiển máy.
IV. Cải tạo hệ thống tiếp địa và an toàn điện
Hệ thống điện nhà xưởng không chỉ cần đáp ứng công suất mà còn phải đảm bảo an toàn.
Khi cải tạo có thể cần kiểm tra:
- Hệ thống tiếp địa.
- Dây PE.
- Liên kết tiếp địa của tủ điện.
- Tiếp địa thiết bị.
- Thiết bị bảo vệ phù hợp.
- Tình trạng cách điện của dây dẫn.
Nếu hệ thống tiếp địa đã xuống cấp hoặc không còn phù hợp, cần có phương án xử lý tương ứng.
V. Cải tạo hệ thống điện theo khu vực sản xuất
Không phải nhà xưởng nào cũng cần cải tạo toàn bộ cùng lúc.
Có thể chia hệ thống thành từng khu vực:
1. Khu vực máy móc sản xuất
Tập trung kiểm tra công suất máy, đường cấp điện, tủ điều khiển và thiết bị bảo vệ.
2. Khu vực chiếu sáng
Kiểm tra đường dây, tủ chiếu sáng, cách phân chia mạch và nhu cầu sử dụng thực tế.
3. Khu vực văn phòng và phụ trợ
Có thể tách riêng với hệ thống điện sản xuất để dễ quản lý và hạn chế ảnh hưởng khi thiết bị công suất lớn vận hành.
4. Khu vực máy công suất lớn
Các thiết bị như máy nén khí, máy hàn, máy gia công hoặc động cơ công suất lớn cần được tính toán riêng về nguồn cấp và thiết bị bảo vệ.
VI. Cải tạo hệ thống điện khi nhà xưởng mở rộng
Nếu nhà xưởng chuẩn bị tăng máy móc hoặc mở rộng sản xuất, việc cải tạo nên tính đến cả nhu cầu hiện tại và tương lai.
Không nên chỉ nâng cấp vừa đủ cho số máy đang có.
Cần dự kiến khả năng bổ sung phụ tải để hệ thống có phương án mở rộng hợp lý, tránh phải tháo dỡ và làm lại nhiều lần.
VII. Quy trình cải tạo hệ thống điện nhà xưởng
1. Khảo sát hiện trạng
Kiểm tra toàn bộ hệ thống điện đang sử dụng và xác định các điểm cần cải tạo.
2. Đo kiểm thực tế
Đo dòng điện, điện áp, độ cân bằng pha, nhiệt độ và các thông số cần thiết.
3. Lập phương án cải tạo
Xác định rõ hạng mục giữ lại, hạng mục sửa chữa và hạng mục cần thay mới.
4. Thiết kế và lựa chọn thiết bị
Tính toán cáp, tủ điện, CB/MCCB và các thiết bị liên quan theo phụ tải thực tế.
5. Thi công cải tạo
Thực hiện thay thế, bổ sung hoặc điều chỉnh hệ thống theo phương án đã thống nhất.
6. Kiểm tra và đưa vào vận hành
Sau khi hoàn thành cần kiểm tra lại các mối nối, thiết bị bảo vệ, điện áp, dòng tải và khả năng vận hành của hệ thống.
VIII. Có cần thay toàn bộ hệ thống điện khi cải tạo không?
Không nhất thiết.
Nếu phần lớn hệ thống vẫn còn tốt và đáp ứng yêu cầu, có thể giữ lại những hạng mục phù hợp và chỉ cải tạo phần không còn đáp ứng.
Ví dụ, nhà xưởng có thể chỉ cần:
- Thay tủ điện chính.
- Nâng cấp một số tuyến cáp.
- Bổ sung tủ điện phụ.
- Tách đường điện cho máy công suất lớn.
- Thay thiết bị đóng cắt.
- Cải thiện hệ thống tiếp địa.
Cách làm này giúp giảm chi phí và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
IX. Thiên Bách Electric – Cải tạo hệ thống điện nhà xưởng
Thiên Bách Electric cung cấp giải pháp điện công nghiệp và điện nhà xưởng, từ khảo sát hiện trạng, đo kiểm đến cải tạo tủ điện, đường dây, thiết bị bảo vệ và hệ thống cấp điện.
Mỗi nhà xưởng có hiện trạng và nhu cầu sử dụng khác nhau. Vì vậy, phương án cải tạo cần dựa trên khảo sát thực tế thay vì áp dụng một cấu hình cố định cho mọi công trình.
X. Câu hỏi thường gặp
1. Cải tạo hệ thống điện nhà xưởng có phải thay toàn bộ không?
Không. Chỉ những hạng mục không còn đáp ứng yêu cầu hoặc đã xuống cấp mới cần sửa chữa, nâng cấp hoặc thay thế.
2. Nhà xưởng mở rộng có cần cải tạo hệ thống điện không?
Có thể cần. Khi tăng máy móc hoặc công suất sản xuất, nên tính toán lại phụ tải để xác định hệ thống hiện tại có đáp ứng được hay không.
3. Những hạng mục nào thường tốn nhiều chi phí khi cải tạo?
Tùy công trình, các hạng mục như tủ điện, cáp nguồn, thiết bị đóng cắt và đường cấp điện có thể chiếm phần đáng kể trong tổng chi phí.
4. Có thể vừa sản xuất vừa cải tạo hệ thống điện không?
Có thể trong một số trường hợp, nhưng cần lập phương án thi công phù hợp để hạn chế thời gian mất điện và ảnh hưởng đến sản xuất.
5. Cải tạo hệ thống điện nên bắt đầu từ đâu?
Nên bắt đầu bằng khảo sát và đo kiểm hiện trạng, sau đó mới xác định chính xác những hạng mục cần cải tạo.