Khi xây dựng hoặc cải tạo nhà xưởng, một trong những vấn đề cần tính ngay từ đầu là nguồn điện sử dụng cho máy móc và thiết bị.
Nếu nhà xưởng có nhiều máy công suất lớn, động cơ, máy bơm, máy nén khí, máy hàn hoặc các thiết bị sản xuất hoạt động liên tục thì điện 3 pha thường là lựa chọn phù hợp.
Nhưng không phải nhà xưởng nào cũng bắt buộc phải dùng điện 3 pha. Việc có cần hay không còn phụ thuộc vào công suất và loại thiết bị sử dụng trong xưởng.
I. Điện 3 pha trong nhà xưởng là gì?
Điện 3 pha là hệ thống điện sử dụng 3 dây pha, các pha lệch nhau 120° về mặt điện.
Hiểu đơn giản, thay vì chỉ sử dụng một nguồn điện như điện sinh hoạt thông thường, điện 3 pha cung cấp nguồn điện phù hợp hơn cho các thiết bị có công suất lớn và các loại động cơ sử dụng trong sản xuất.
Trong nhà xưởng, điện 3 pha thường được đưa vào tủ điện tổng, sau đó phân phối đến các tủ điện khu vực, máy móc và các thiết bị khác.
II. Vì sao nhà xưởng thường sử dụng điện 3 pha?
Lý do chính là nhà xưởng thường có nhiều thiết bị công suất lớn hoạt động cùng lúc.
Ví dụ:
- Máy móc sản xuất
- Máy nén khí
- Máy bơm
- Máy hàn
- Động cơ
- Hệ thống quạt công nghiệp
- Hệ thống chiếu sáng
- Thiết bị nâng hạ
- Các thiết bị phụ trợ khác
Nếu toàn bộ hệ thống chỉ sử dụng nguồn điện không phù hợp với tải, khi đưa máy móc vào vận hành có thể xảy ra tình trạng quá tải, sụt áp hoặc CB thường xuyên nhảy.
Điện 3 pha giúp việc cấp điện cho các thiết bị công suất lớn thuận lợi hơn và phù hợp với đặc điểm sử dụng điện của nhiều nhà xưởng.
III. Nhà xưởng nào cần sử dụng điện 3 pha?
Không thể chỉ nhìn vào diện tích nhà xưởng để quyết định có cần điện 3 pha hay không.
Điều quan trọng hơn là nhà xưởng sử dụng những thiết bị gì và tổng công suất khoảng bao nhiêu.
Những trường hợp thường cần điện 3 pha gồm:
1. Nhà xưởng có nhiều máy móc công suất lớn
Nếu xưởng có nhiều máy hoạt động cùng lúc thì nhu cầu sử dụng điện có thể khá cao.
Khi đó cần tính toán nguồn điện phù hợp ngay từ đầu để tránh phải cải tạo lại hệ thống sau này.
2. Nhà xưởng sử dụng động cơ 3 pha
Nhiều loại máy móc công nghiệp sử dụng động cơ 3 pha.
Nếu thiết bị yêu cầu nguồn 3 pha thì hệ thống điện của nhà xưởng cũng phải được thiết kế để đáp ứng yêu cầu đó.
3. Nhà xưởng có tải điện lớn
Ngay cả khi không có quá nhiều máy, nhưng các thiết bị sử dụng công suất lớn thì vẫn cần tính toán lại nguồn điện.
Không nên quyết định dựa vào diện tích xưởng mà bỏ qua tổng công suất của thiết bị.
IV. Xưởng nhỏ có nhất thiết phải dùng điện 3 pha không?
Không nhất thiết.
Một xưởng diện tích nhỏ, sử dụng ít thiết bị và công suất thấp có thể không cần đến hệ thống điện 3 pha.
Ngược lại, một xưởng không quá lớn nhưng sử dụng nhiều máy công suất cao vẫn có thể cần nguồn điện 3 pha.
Vì vậy, trước khi quyết định sử dụng điện 1 pha hay 3 pha, nên thống kê:
- Xưởng sử dụng những máy nào?
- Công suất từng máy bao nhiêu?
- Có bao nhiêu máy hoạt động cùng lúc?
- Máy sử dụng điện 1 pha hay 3 pha?
- Có dự định lắp thêm máy trong thời gian tới không?
Từ những thông tin này mới có thể xác định nguồn điện phù hợp.
V. Điện 3 pha có dùng được cho thiết bị 1 pha không?
Có.
Trong hệ thống điện 3 pha của nhà xưởng vẫn có thể bố trí các nhánh điện 1 pha để cấp cho những thiết bị phù hợp như:
- Đèn chiếu sáng
- Ổ cắm
- Máy tính
- Camera
- Thiết bị văn phòng
- Một số máy móc công suất nhỏ
Tuy nhiên, các tải 1 pha cần được phân chia hợp lý giữa các pha.
Nếu dồn quá nhiều thiết bị vào một pha trong khi các pha còn lại sử dụng ít, hệ thống có thể bị mất cân bằng tải.
Đây là một trong những vấn đề cần tính toán khi thiết kế hệ thống điện cho nhà xưởng.
VI. Khi làm điện 3 pha cho nhà xưởng cần tính những gì?
Điện 3 pha không chỉ đơn giản là đưa nguồn điện vào xưởng rồi chia ra cho các thiết bị.
Một hệ thống hoàn chỉnh cần tính toán nhiều yếu tố.
1. Tổng công suất sử dụng
Cần xác định tổng công suất của máy móc, thiết bị chiếu sáng và các phụ tải khác.
Đây là cơ sở để lựa chọn nguồn điện, dây cáp và thiết bị bảo vệ.
2. Tủ điện
Tủ điện tổng và các tủ điện khu vực cần được lựa chọn phù hợp với số lượng tải và công suất sử dụng.
Tùy quy mô nhà xưởng có thể cần nhiều tủ điện khác nhau thay vì gom tất cả thiết bị vào một tủ.
3. Cáp điện
Tiết diện cáp phải phù hợp với dòng điện của tải và chiều dài đường dây.
Chọn cáp quá nhỏ có thể khiến dây nóng, sụt áp và ảnh hưởng đến thiết bị.
4. Thiết bị bảo vệ
Hệ thống cần có các thiết bị bảo vệ phù hợp như CB, thiết bị chống rò, chống quá tải, ngắn mạch và các giải pháp bảo vệ khác tùy từng hệ thống.
5. Khả năng mở rộng
Nếu nhà xưởng dự kiến mua thêm máy móc trong tương lai thì nên tính trước phần công suất dự phòng.
Thiết kế vừa đủ cho hiện tại nhưng không có khả năng mở rộng có thể khiến chủ xưởng phải cải tạo lại hệ thống điện sau này.
VII. Dùng điện 3 pha nhưng thiết kế không đúng thì sao?
Có điện 3 pha không có nghĩa là hệ thống điện chắc chắn sẽ hoạt động tốt.
Nếu tính toán không phù hợp, nhà xưởng vẫn có thể gặp những vấn đề như:
- CB thường xuyên nhảy
- Dây điện nóng
- Điện áp bị sụt khi máy chạy
- Máy móc hoạt động không ổn định
- Các pha bị lệch tải
- Khó mở rộng thêm máy móc
- Phải cải tạo lại đường điện
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là có điện 3 pha, mà là phải phân phối nguồn điện phù hợp với từng khu vực và từng loại máy.
VIII. Nên tính điện 3 pha trước hay sau khi xây nhà xưởng?
Nên tính ngay từ giai đoạn chuẩn bị xây dựng.
Khi đã biết vị trí máy móc, công suất thiết bị và cách bố trí mặt bằng, đơn vị thi công điện có thể tính toán trước:
- Vị trí tủ điện
- Đường đi của cáp
- Máng cáp hoặc thang cáp
- Vị trí cấp điện cho máy
- Hệ thống chiếu sáng
- Thiết bị bảo vệ
- Công suất dự phòng
Làm trước sẽ thuận lợi hơn rất nhiều so với việc xây xưởng xong mới tìm cách kéo điện đến từng máy.
IX. Thiên Bách Electric thi công điện 3 pha cho nhà xưởng
Thiên Bách Electric nhận khảo sát, thiết kế và thi công hệ thống điện nhà xưởng, từ nguồn điện, tủ điện, cáp điện đến hệ thống phân phối điện cho máy móc và các khu vực trong xưởng.
Trước khi thi công, chúng tôi dựa vào mặt bằng, danh sách thiết bị và nhu cầu sử dụng thực tế để đưa ra phương án phù hợp.
Đặc biệt với nhà xưởng đang chuẩn bị xây dựng, việc khảo sát và tính toán hệ thống điện từ sớm sẽ giúp hạn chế phát sinh và thuận tiện hơn khi đưa máy móc vào vận hành.
X. Câu hỏi thường gặp
1. Nhà xưởng nhỏ có cần điện 3 pha không?
Không phải xưởng nhỏ nào cũng cần điện 3 pha. Cần dựa vào loại thiết bị và tổng công suất sử dụng để xác định.
2. Điện 3 pha có dùng được cho thiết bị 1 pha không?
Có. Thiết bị 1 pha vẫn có thể được cấp điện từ hệ thống 3 pha thông qua cách phân phối phù hợp.
3. Nhà xưởng đang dùng điện 1 pha có chuyển sang điện 3 pha được không?
Có thể, nhưng cần kiểm tra lại nhu cầu sử dụng điện, nguồn cấp hiện tại và hệ thống điện trong xưởng trước khi thực hiện.
4. Khi nào nên tính điện 3 pha cho nhà xưởng?
Nên tính ngay từ giai đoạn thiết kế và chuẩn bị xây dựng nhà xưởng, đặc biệt khi xưởng có máy móc công suất lớn hoặc dự kiến mở rộng sản xuất.
Bạn đang chuẩn bị xây mới, cải tạo hoặc đưa máy móc vào nhà xưởng?
Thiên Bách Electric có thể khảo sát thực tế và tư vấn phương án hệ thống điện phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng xưởng.