Khi xây dựng một nhà xưởng, phần điện không chỉ đơn giản là kéo dây và lắp đèn.

Một hệ thống điện nhà xưởng hoàn chỉnh phải đảm bảo điện được đưa từ nguồn điện vào nhà xưởng, phân phối đến từng khu vực và cấp điện an toàn cho máy móc, thiết bị, chiếu sáng và các nhu cầu sử dụng khác.

Vậy cụ thể hệ thống điện nhà xưởng gồm những gì?

Thông thường, một hệ thống có thể bao gồm các phần chính:

Nguồn điện → tủ điện tổng → tủ phân phối → cáp điện → máng/thang cáp → tủ máy → máy móc, thiết bị, cùng với hệ thống chiếu sáng, tiếp địa và các thiết bị bảo vệ.

1. Nguồn điện cấp cho nhà xưởng

Đây là điểm bắt đầu của toàn bộ hệ thống.

Tùy quy mô nhà xưởng và nhu cầu sử dụng điện, nguồn cấp có thể được đấu nối từ hệ thống điện hiện hữu hoặc nguồn điện được thiết kế riêng cho công trình.

Trước khi thi công cần xác định:

• Nhà xưởng sử dụng nguồn điện nào?
• Công suất sử dụng dự kiến bao nhiêu?
• Có bao nhiêu máy móc?
• Các máy có hoạt động cùng lúc không?
• Có dự kiến mở rộng thêm máy móc trong tương lai không?

Những thông tin này giúp xác định hệ thống điện cần thiết và tránh tình trạng hệ thống được thiết kế vừa đủ cho hiện tại nhưng nhanh chóng quá tải khi nhà xưởng mở rộng.

2. Tủ điện tổng

Sau nguồn điện, tủ điện tổng là một trong những thành phần quan trọng nhất.

Có thể hiểu đơn giản đây là nơi tiếp nhận nguồn điện chính và phân phối điện đến các khu vực hoặc các tủ điện phía sau.

Tủ điện tổng thường có các thiết bị đóng cắt và bảo vệ phù hợp với hệ thống.

Tùy công trình, tủ có thể được thiết kế với quy mô và cấu hình rất khác nhau.

3. Tủ điện phân phối

Từ tủ điện tổng, nguồn điện có thể được đưa đến các tủ điện phân phối cho từng khu vực.

Ví dụ một nhà xưởng có thể chia thành:

• Khu vực sản xuất.
• Khu vực kho.
• Khu vực văn phòng.
• Khu vực máy móc.
• Khu vực phụ trợ.

Việc chia thành nhiều khu vực giúp hệ thống dễ quản lý hơn và thuận tiện khi cần kiểm tra, bảo trì hoặc xử lý sự cố.

Không phải nhà xưởng nào cũng cần số lượng tủ giống nhau.

Nhà xưởng càng lớn và càng nhiều khu vực thì hệ thống phân phối điện thường càng phức tạp.

4. Hệ thống cáp điện

Đây là phần mà khách hàng thường nhìn thấy nhiều nhất trong quá trình thi công.

Cáp điện có nhiệm vụ đưa điện từ tủ điện đến các khu vực và máy móc.

Tùy vị trí và công suất sử dụng, hệ thống có thể sử dụng nhiều loại dây và cáp khác nhau.

Việc lựa chọn cáp cần dựa trên:

• Công suất thiết bị.
• Chiều dài tuyến.
• Điều kiện lắp đặt.
• Mức độ sử dụng.
• Yêu cầu an toàn của hệ thống.

Đặc biệt với máy móc công suất lớn, việc lựa chọn cáp không nên chỉ dựa vào giá thành mà cần phù hợp với tải sử dụng thực tế.

5. Máng cáp và thang cáp

Nếu nhà xưởng có nhiều tuyến cáp thì không thể để dây chạy tự do khắp nơi.

Lúc này cần đến máng cáp, thang cáp và hệ thống giá đỡ.

Các hệ thống này giúp:

• Bố trí dây và cáp gọn gàng.
• Dễ kiểm tra và bảo trì.
• Bảo vệ tuyến cáp.
• Dễ dàng bổ sung hoặc thay đổi đường dây khi cần.

Với những nhà xưởng có nhiều máy móc, phần máng và thang cáp thường là một hạng mục đáng kể trong quá trình thi công.

6. Hệ thống điện động lực cho máy móc

Đây thường là phần được chủ nhà xưởng quan tâm nhất.

Điện động lực là hệ thống cấp điện trực tiếp cho các máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất.

Ví dụ:

• Máy nén khí.
• Máy hàn.
• Máy cắt.
• Máy bơm.
• Máy gia công.
• Dây chuyền sản xuất.
• Các thiết bị công suất lớn khác.

Mỗi loại máy có công suất và yêu cầu cấp điện khác nhau.

Vì vậy, khi thi công điện nhà xưởng, không nên chỉ biết diện tích nhà xưởng mà cần biết nhà xưởng sẽ sử dụng những máy gì.

Đây cũng là một trong những lý do chi phí điện công nghiệp giữa hai nhà xưởng cùng diện tích có thể khác nhau rất nhiều.

7. Tủ điện cho máy móc

Tùy hệ thống, mỗi nhóm máy hoặc từng máy có thể có tủ điện hoặc thiết bị điều khiển riêng.

Tủ điện có thể thực hiện nhiều chức năng như:

• Đóng/cắt nguồn.
• Bảo vệ thiết bị.
• Điều khiển.
• Phân phối điện.
• Hỗ trợ vận hành và kiểm tra.

Với nhà xưởng có nhiều máy, việc phân chia hệ thống hợp lý sẽ giúp việc vận hành và xử lý sự cố thuận tiện hơn.

8. Hệ thống điện chiếu sáng

Ngoài điện cho máy móc, nhà xưởng còn cần hệ thống chiếu sáng.

Thông thường sẽ có:

• Đèn chiếu sáng khu vực sản xuất.
• Đèn kho.
• Đèn văn phòng.
• Đèn khu vực bên ngoài.
• Đèn sự cố hoặc các hệ thống cần thiết khác tùy công trình.

Cách bố trí đèn cần phù hợp với chiều cao nhà xưởng, diện tích và nhu cầu sử dụng.

Một nhà xưởng cao và rộng sẽ có yêu cầu hoàn toàn khác một xưởng nhỏ.

9. Hệ thống ổ cắm và điểm cấp điện

Trong nhà xưởng thường không chỉ có máy móc.

Nhân viên có thể cần sử dụng các thiết bị điện cầm tay, máy khoan, máy hàn, thiết bị bảo trì hoặc nhiều thiết bị phụ trợ khác.

Vì vậy cần bố trí các điểm cấp điện phù hợp.

Nếu thiết kế ngay từ đầu, việc bố trí ổ cắm và điểm cấp điện sẽ thuận tiện hơn rất nhiều so với việc sau này phải kéo thêm dây hoặc sửa lại hệ thống.

10. Hệ thống tiếp địa

Tiếp địa là một phần quan trọng trong hệ thống điện nhà xưởng.

Mục đích là tạo đường dẫn phù hợp cho dòng điện sự cố và góp phần bảo vệ con người, thiết bị.

Tùy thiết kế của công trình, hệ thống có thể liên quan đến:

• Tiếp địa thiết bị.
• Tiếp địa tủ điện.
• Tiếp địa hệ thống.
• Các yêu cầu liên quan đến chống sét.

Đây là phần không nên bỏ qua chỉ để giảm chi phí thi công.

11. Thiết bị đóng cắt và bảo vệ

Hệ thống điện nhà xưởng cần có các thiết bị phù hợp để đóng cắt và bảo vệ hệ thống.

Khi xảy ra sự cố như quá tải hoặc ngắn mạch, thiết bị bảo vệ có nhiệm vụ hạn chế ảnh hưởng đến hệ thống và thiết bị phía sau.

Việc lựa chọn thiết bị cần dựa trên thông số thực tế của hệ thống chứ không đơn giản là chọn loại có giá rẻ nhất.

12. Sơ đồ hệ thống điện nhà xưởng cơ bản

Có thể hình dung một hệ thống điện nhà xưởng đơn giản như sau:

Nguồn điện

↓

Tủ điện tổng

↓

Tủ điện phân phối

↓

Máng / thang cáp

↓

Tủ điện khu vực / tủ máy

↓

Máy móc – thiết bị

Đồng thời từ hệ thống phân phối cũng có thể cấp điện cho:

Chiếu sáng – ổ cắm – văn phòng – kho – các thiết bị phụ trợ.

Một hệ thống điện nhà xưởng có nhất thiết phải có tất cả các hạng mục trên không?

Không.

Mỗi nhà xưởng có một nhu cầu khác nhau.

Một xưởng nhỏ có thể chỉ cần hệ thống phân phối đơn giản, chiếu sáng và một số điểm cấp điện.

Trong khi một nhà máy sản xuất có thể cần:

• Nhiều tủ điện.
• Hệ thống điện động lực lớn.
• Nhiều tuyến cáp.
• Máng và thang cáp.
• Tủ điều khiển.
• Hệ thống tiếp địa.
• Các thiết bị bảo vệ.
• Hệ thống điện dự phòng hoặc các hạng mục khác.

Do đó, không nên lấy hệ thống của nhà xưởng khác làm mẫu rồi áp dụng nguyên xi cho công trình của mình.

Hệ thống điện nhà xưởng nên làm từ đầu hay có thể cải tạo sau?

Nếu đang xây dựng nhà xưởng mới, tốt nhất nên tính toán hệ thống điện ngay từ giai đoạn thiết kế và bố trí máy móc.

Điều này giúp:

• Bố trí tủ điện hợp lý.
• Tính toán tuyến cáp thuận tiện.
• Giảm việc phải kéo dây bổ sung.
• Dễ mở rộng khi cần.
• Hạn chế phát sinh trong quá trình thi công.

Nếu nhà xưởng đã hoạt động thì vẫn có thể cải tạo, nâng cấp hoặc bổ sung hệ thống điện dựa trên hiện trạng thực tế.

Thiên Bách Electric thi công hệ thống điện nhà xưởng tại Phan Rang

Thiên Bách Electric nhận khảo sát và thi công hệ thống điện công nghiệp, điện nhà xưởng tại Phan Rang và khu vực lân cận.

Tùy nhu cầu của từng công trình, Thiên Bách có thể triển khai các hạng mục như:

• Tủ điện.
• Cáp điện.
• Máng cáp, thang cáp.
• Điện động lực.
• Điện chiếu sáng.
• Điểm cấp điện cho máy móc.
• Tiếp địa.
• Thiết bị đóng cắt và bảo vệ.
• Cải tạo và nâng cấp hệ thống điện hiện hữu.

Nếu bạn đang chuẩn bị xây dựng nhà xưởng hoặc cần cải tạo hệ thống điện đang sử dụng, không nhất thiết phải có sẵn một bản thiết kế hoàn chỉnh mới có thể bắt đầu.

Thiên Bách có thể khảo sát hiện trạng, tìm hiểu nhu cầu sử dụng và cùng bạn xây dựng phương án phù hợp với công trình.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống điện nhà xưởng gồm những gì?

Thông thường gồm nguồn điện, tủ điện tổng, tủ phân phối, cáp điện, máng/thang cáp, điện động lực, điện chiếu sáng, điểm cấp điện, tiếp địa và các thiết bị đóng cắt, bảo vệ.

Điện động lực trong nhà xưởng là gì?

Đây là hệ thống cấp điện cho máy móc và các thiết bị phục vụ sản xuất, thường là phần có ảnh hưởng lớn đến công suất và chi phí của hệ thống điện nhà xưởng.

Nhà xưởng nhỏ có cần tủ điện tổng và tủ phân phối không?

Cấu hình tủ điện phụ thuộc vào quy mô và cách sử dụng điện của từng công trình. Không phải nhà xưởng nào cũng cần số lượng tủ giống nhau.

Có thể cải tạo hệ thống điện nhà xưởng cũ không?

Có. Trước tiên cần khảo sát hiện trạng để xác định phần nào có thể giữ lại, phần nào cần thay thế hoặc nâng cấp.

Chi phí làm hệ thống điện nhà xưởng bao nhiêu?

Có thể tham khảo khoảng 350.000–500.000đ/m² đối với hệ thống nhà xưởng ở mức thông thường, nhưng đây chỉ là mức dự trù ban đầu. Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào máy móc, công suất, tủ điện, cáp, máng cáp và khối lượng thi công.