Trong một hệ thống điện năng lượng mặt trời, ngoài các tấm pin và inverter còn có những chiếc tủ điện AC và DC.
Những chiếc tủ này thường nằm ở vị trí khá khuất nên khách hàng ít khi để ý đến.
Tuy nhiên, đây lại là một trong những vị trí cần được kiểm tra trong quá trình bảo trì.
Nói đơn giản:
Tủ điện giống như nơi tập trung và bảo vệ các đường điện của hệ thống.
Nếu bên trong có dây điện bị lỏng, đầu nối bị nóng, thiết bị bảo vệ hoạt động không đúng hoặc có dấu hiệu cháy xém, sự cố có thể ảnh hưởng đến cả hệ thống điện mặt trời.
Vì vậy, kiểm tra tủ điện giúp phát hiện sớm những vấn đề này trước khi chúng trở thành sự cố nghiêm trọng.
Tủ điện AC và DC khác nhau như thế nào?
Bạn không cần phải hiểu sâu về điện mới có thể hiểu được hai loại tủ này.
Có thể hiểu đơn giản:
Tủ DC
Là phần tủ liên quan đến nguồn điện một chiều từ các tấm pin mặt trời đưa về inverter.
Tủ AC
Là phần tủ liên quan đến nguồn điện xoay chiều sau inverter, trước khi điện được đưa vào hệ thống điện của công trình hoặc hòa lên lưới.
Hai tủ có vị trí và nhiệm vụ khác nhau nhưng đều có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và vận hành hệ thống.
Vì sao phải kiểm tra tủ điện?
Tủ điện thường đóng kín nên không thể chỉ nhìn bên ngoài mà biết được mọi thứ bên trong đang hoạt động tốt.
Sau một thời gian sử dụng, có thể xuất hiện:
- Đầu nối bị lỏng.
- Dây điện bị nóng.
- Thiết bị bảo vệ bị xuống cấp.
- Đầu cos hoặc điểm tiếp xúc bị oxy hóa.
- Có dấu hiệu cháy xém.
- Nước hoặc hơi ẩm xâm nhập.
- Bụi bẩn hoặc côn trùng làm ảnh hưởng đến thiết bị.
Một số vấn đề ban đầu có thể rất nhỏ nhưng nếu không được phát hiện và xử lý, chúng có thể trở thành sự cố lớn hơn.
Kỹ thuật viên kiểm tra tủ điện những gì?
Trong quá trình bảo trì, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra nhiều hạng mục bên trong và bên ngoài tủ.
- Kiểm tra tình trạng bên ngoài
Trước tiên, tủ điện được kiểm tra tổng thể.
Kỹ thuật viên sẽ xem:
- Tủ có bị móp hoặc hư hỏng không.
- Cửa tủ có đóng kín không.
- Có dấu hiệu nước hoặc hơi ẩm xâm nhập không.
- Có dấu hiệu cháy, khét hoặc biến dạng không.
- Kiểm tra dây điện và các điểm kết nối
Các điểm kết nối bên trong tủ được kiểm tra để phát hiện những vị trí có dấu hiệu lỏng, oxy hóa hoặc bất thường.
Đây là phần rất quan trọng vì một điểm tiếp xúc không tốt có thể gây phát nhiệt trong quá trình hệ thống hoạt động.
Nếu phát hiện vấn đề, kỹ thuật viên sẽ xử lý tùy theo tình trạng thực tế.
- Kiểm tra thiết bị bảo vệ
Tùy vào thiết kế của hệ thống, trong tủ điện có thể có các thiết bị bảo vệ như:
- CB/MCB/MCCB.
- Thiết bị chống sét lan truyền.
- Cầu chì.
- Thiết bị đóng cắt.
Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra tình trạng của các thiết bị này và đánh giá xem có dấu hiệu bất thường hay không.
Khách hàng không cần tự tháo mở hoặc kiểm tra những thiết bị này.
Kiểm tra bằng camera nhiệt
Đối với những hệ thống cần kiểm tra kỹ hơn, camera nhiệt có thể được sử dụng để tìm những vị trí đang phát nhiệt bất thường.
Ví dụ:
Một đầu nối nhìn bằng mắt thường hoàn toàn bình thường.
Nhưng khi kiểm tra bằng camera nhiệt, vị trí đó có thể nóng hơn nhiều so với các điểm xung quanh.
Đây là dấu hiệu để kỹ thuật viên kiểm tra sâu hơn.
📖 Đọc thêm: Kiểm tra bằng camera nhiệt là gì?
Khi nào nên kiểm tra tủ điện AC/DC?
Bạn nên kiểm tra tủ điện trong các trường hợp:
- Bảo trì hệ thống điện mặt trời định kỳ.
- Hệ thống có dấu hiệu giảm sản lượng.
- Inverter thường xuyên báo lỗi.
- Có mùi khét hoặc tiếng động bất thường.
- Nghi ngờ dây điện hoặc đầu nối bị nóng.
- Sau mưa bão lớn.
- Sau khi hệ thống đã vận hành trong thời gian dài.
Đặc biệt, nếu phát hiện mùi khét, dấu hiệu cháy xém hoặc tủ điện nóng bất thường, không nên tiếp tục bỏ qua mà nên kiểm tra sớm.
Nếu tủ điện có vấn đề thì hệ thống có bị ảnh hưởng không?
Có thể.
Tùy vào vị trí và mức độ của vấn đề, sự cố trong tủ điện có thể khiến:
- Một phần hệ thống ngừng hoạt động.
- Inverter báo lỗi.
- Sản lượng điện giảm.
- Thiết bị bảo vệ bị ngắt.
- Dây dẫn hoặc đầu nối tiếp tục phát nhiệt.
Trong trường hợp nghiêm trọng, nhiệt sinh ra tại các điểm tiếp xúc kém có thể làm hư hỏng thiết bị hoặc gây nguy hiểm.
Vì vậy, tủ điện không nên là phần bị bỏ quên trong quá trình bảo trì.
Quy trình kiểm tra tủ điện AC/DC
Có thể hiểu đơn giản qua các bước:
Kiểm tra bên ngoài
↓
Kiểm tra dây và đầu nối
↓
Kiểm tra thiết bị bảo vệ
↓
Kiểm tra dấu hiệu phát nhiệt
↓
Xử lý những điểm bất thường
↓
Đánh giá lại tình trạng tủ điện
Mục tiêu không phải là tháo toàn bộ tủ ra để kiểm tra cho có.
Mục tiêu là phát hiện những dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến sự an toàn và khả năng vận hành của hệ thống.
Khách hàng có cần tự kiểm tra tủ điện không?
Không nên tự ý mở tủ điện nếu bạn không có chuyên môn về điện.
Khách hàng có thể quan sát bên ngoài và chú ý đến những dấu hiệu như:
- Mùi khét.
- Tiếng kêu bất thường.
- Tủ bị nóng bất thường.
- Có dấu hiệu nước vào tủ.
- CB thường xuyên bị ngắt.
Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, nên liên hệ kỹ thuật viên để kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Tủ điện AC/DC có cần kiểm tra mỗi lần bảo trì không?
Nên kiểm tra tình trạng tổng thể của tủ trong mỗi đợt bảo trì.
Việc kiểm tra không có nghĩa là lần nào cũng phải tháo tất cả thiết bị ra. Kỹ thuật viên sẽ dựa vào tình trạng thực tế để xác định mức độ kiểm tra phù hợp.
Tủ điện nhìn bên ngoài vẫn đẹp thì có cần kiểm tra không?
Có.
Một số vấn đề nằm bên trong như đầu nối lỏng hoặc điểm phát nhiệt không thể nhìn thấy từ bên ngoài.
Vì vậy, việc kiểm tra thực tế vẫn cần thiết.
Tủ điện bị nóng có phải sắp cháy không?
Không thể kết luận chỉ dựa vào việc tủ nóng.
Nhiệt độ còn phụ thuộc vào tải, thiết kế và điều kiện vận hành.
Tuy nhiên, nếu có điểm nóng bất thường, mùi khét hoặc dấu hiệu cháy xém thì cần kiểm tra ngay để xác định nguyên nhân.
Có cần vệ sinh tủ điện không?
Có thể cần.
Bụi bẩn, côn trùng, hơi ẩm hoặc các tác nhân bên ngoài có thể ảnh hưởng đến thiết bị bên trong tủ.
Trong quá trình bảo trì, kỹ thuật viên sẽ đánh giá tình trạng thực tế và vệ sinh khi cần thiết.
Tủ điện AC/DC là một phần quan trọng trong hệ thống điện năng lượng mặt trời nhưng thường ít được khách hàng chú ý.
Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm những vấn đề như đầu nối lỏng, dây dẫn phát nhiệt, thiết bị bảo vệ bất thường, hơi ẩm hoặc dấu hiệu cháy xém.
Đặc biệt, khi kết hợp kiểm tra trực quan với các thiết bị như camera nhiệt và thiết bị đo chuyên dụng, kỹ thuật viên có thể phát hiện nhiều vấn đề mà mắt thường khó nhận ra.
Một hệ thống điện mặt trời được bảo trì tốt không chỉ cần kiểm tra tấm pin và inverter, mà cần kiểm tra toàn bộ các thành phần liên quan đến quá trình vận hành của hệ thống.