Tủ điện nhà xưởng bị nóng nguyên nhân do đâu?

Tủ điện nhà xưởng bị nóng là tình trạng khá thường gặp trong quá trình vận hành, đặc biệt ở những nhà xưởng sử dụng nhiều máy móc công suất lớn.

Tuy nhiên, tủ điện nóng không phải lúc nào cũng do quá tải. Có trường hợp dòng điện vẫn trong giới hạn nhưng một đầu cáp, đầu cos hoặc thiết bị đóng cắt bên trong tủ lại phát nhiệt bất thường.

Vậy tủ điện nhà xưởng bị nóng nguyên nhân do đâu và khi gặp tình trạng này cần kiểm tra những gì?

I. Tủ điện nhà xưởng bị nóng có bình thường không?

Khi hệ thống điện hoạt động, các thiết bị bên trong tủ điện đều có thể phát sinh nhiệt. Vì vậy, tủ hơi ấm khi vận hành chưa chắc đã là dấu hiệu bất thường.

Điều đáng lưu ý là khi tủ điện:

• Nóng lên rõ rệt khi chạy tải.
• Một vị trí trong tủ nóng hơn hẳn những vị trí khác.
• CB, MCCB hoặc đầu cáp bị nóng bất thường.
• Có mùi khét.
• Xuất hiện dấu hiệu cháy xém, đổi màu.
• Tình trạng nóng ngày càng tăng theo thời gian.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, cần kiểm tra để xác định chính xác nguyên nhân.

II. Nguyên nhân tủ điện nhà xưởng bị nóng

1. Tủ điện bị quá tải

Đây là nguyên nhân thường gặp khi nhà xưởng sử dụng nhiều thiết bị điện cùng lúc.

Khi dòng điện qua tủ tăng cao, CB, thanh cái, dây dẫn và các điểm đấu nối cũng phát sinh nhiều nhiệt hơn.

Tình trạng này thường xảy ra khi nhà xưởng:

• Lắp thêm máy móc.
• Tăng công suất sản xuất.
• Cho nhiều máy công suất lớn hoạt động đồng thời.
• Sử dụng hệ thống điện cũ nhưng phụ tải đã tăng lên nhiều.

Nếu tủ điện nóng đi kèm với hiện tượng CB thường xuyên nhảy hoặc dây dẫn nóng, cần kiểm tra lại phụ tải của hệ thống.

2. Đầu cáp hoặc đầu cos bị lỏng

Đây là nguyên nhân khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua.

Khi đầu nối không được siết chặt hoặc tiếp xúc điện không tốt, điện trở tiếp xúc tại vị trí đó tăng lên. Dòng điện đi qua sẽ làm đầu cos hoặc đầu cáp phát nhiệt.

Nếu kéo dài, điểm tiếp xúc có thể bị:

• Đổi màu.
• Cháy xém.
• Chảy lớp cách điện.
• Hư hỏng thiết bị đóng cắt.
• Phát nhiệt ngày càng nghiêm trọng.

Đặc biệt, nếu chỉ một đầu cáp hoặc một vị trí trong tủ nóng bất thường, cần ưu tiên kiểm tra điểm đấu nối đó.

3. Cáp điện có tiết diện không phù hợp

Cáp có tiết diện nhỏ hơn yêu cầu của phụ tải sẽ dễ phát nhiệt khi phải mang dòng điện lớn trong thời gian dài.

Trường hợp này có thể xuất hiện khi nhà xưởng tăng thêm máy móc nhưng vẫn sử dụng hệ thống cáp cũ.

Khi kiểm tra, không nên chỉ nhìn vào công suất thiết bị mà cần xem xét cả dòng tải, chiều dài đường dây và cách lắp đặt cáp.

4. CB hoặc MCCB bị phát nhiệt

CB, MCCB hoạt động lâu ngày có thể bị xuống cấp hoặc xuất hiện vấn đề tại các điểm tiếp xúc bên trong.

Nếu thiết bị có điện trở tiếp xúc tăng cao, nhiệt sẽ tập trung tại khu vực đó.

Một dấu hiệu dễ nhận biết là một CB nóng hơn rõ rệt so với các CB bên cạnh dù chúng đang mang tải tương đương.

5. Tải giữa các pha không cân bằng

Nhà xưởng sử dụng điện 3 pha cần phân bố phụ tải tương đối hợp lý giữa các pha.

Nếu một pha phải chịu dòng điện lớn hơn nhiều so với các pha còn lại, dây dẫn và thiết bị trên pha đó có thể nóng hơn.

Vì vậy, khi kiểm tra tủ điện nhà xưởng, cần đo dòng điện từng pha thay vì chỉ kiểm tra tổng công suất.

6. Tủ điện tản nhiệt kém

Tủ điện đặt trong môi trường có nhiệt độ cao hoặc không gian kín cũng có thể bị tăng nhiệt.

Đặc biệt với những tủ chứa nhiều thiết bị công suất lớn, biến tần hoặc thiết bị đóng cắt, khả năng tản nhiệt cần được tính toán ngay từ khi thiết kế.

Nếu nhiệt sinh ra bên trong không được thoát ra ngoài tốt, nhiệt độ toàn bộ tủ sẽ tăng lên.

7. Thiết bị bên trong tủ bố trí quá chật

Khoảng không bên trong tủ điện cũng ảnh hưởng đến khả năng thoát nhiệt.

Nếu các thiết bị công suất lớn được bố trí quá sát nhau, nhiệt từ thiết bị này có thể làm tăng nhiệt độ khu vực xung quanh.

Do đó, thiết kế tủ điện không chỉ cần lựa chọn đúng thiết bị mà còn phải tính toán cách bố trí thiết bị hợp lý.

III. Làm sao kiểm tra nguyên nhân tủ điện bị nóng?

Không nên chỉ mở cửa tủ và kiểm tra bằng mắt thường.

Để xác định nguyên nhân, có thể kiểm tra theo các bước:

1. Đo dòng điện từng pha

Kiểm tra dòng điện thực tế trên từng pha để xác định hệ thống có đang quá tải hoặc mất cân bằng tải hay không.

2. Kiểm tra các điểm đấu nối

Kiểm tra đầu cáp, đầu cos, thanh cái, CB, MCCB và các điểm tiếp xúc bên trong tủ.

3. Kiểm tra bằng camera nhiệt

Camera nhiệt giúp phát hiện nhanh những vị trí có nhiệt độ cao bất thường.

Ví dụ, toàn bộ tủ không quá nóng nhưng một đầu cos có nhiệt độ cao hơn rõ rệt. Khi đó cần kiểm tra ngay vị trí đấu nối này.

4. Kiểm tra lại phụ tải

Nếu nhà xưởng vừa lắp thêm máy móc hoặc tăng công suất sản xuất, cần tính toán lại phụ tải để xác định hệ thống hiện tại còn đáp ứng được hay không.

IV. Tủ điện bị nóng nên xử lý như thế nào?

Cách xử lý phụ thuộc vào nguyên nhân thực tế.

• Nếu quá tải: cần phân bổ lại phụ tải hoặc nâng cấp hệ thống khi cần thiết.
• Nếu đầu nối lỏng: xử lý lại điểm đấu nối và kiểm tra tình trạng đầu cos.
• Nếu cáp không đủ tải: tính toán và lựa chọn lại tiết diện cáp phù hợp.
• Nếu CB hoặc MCCB phát nhiệt: kiểm tra thiết bị và thay thế nếu cần.
• Nếu mất cân bằng pha: phân bổ lại phụ tải giữa các pha.
• Nếu tản nhiệt kém: cải thiện phương án thông gió và tản nhiệt của tủ.

Đặc biệt, không nên tự ý thay CB bằng loại có dòng định mức lớn hơn chỉ để tránh CB nhảy.

Nếu dây dẫn và các thiết bị phía sau chưa được tính toán tương ứng, việc tăng CB có thể làm hệ thống mất an toàn.

V. Khi nào cần kiểm tra toàn bộ hệ thống điện nhà xưởng?

Nếu tủ điện chỉ hơi ấm và nhiệt độ ổn định trong quá trình vận hành thì chưa chắc đã có vấn đề.

Tuy nhiên, nên kiểm tra sớm nếu xuất hiện:

• Tủ nóng bất thường.
• Một điểm trong tủ nóng cao hơn rõ rệt.
• Có mùi khét.
• Đầu cáp bị đổi màu hoặc cháy xém.
• CB/MCCB nóng bất thường.
• CB thường xuyên nhảy.
• Dây dẫn nóng.
• Nhà xưởng vừa tăng thêm nhiều máy móc.

Nếu tình trạng nóng xuất hiện sau khi nhà xưởng tăng tải, nên kiểm tra tổng thể từ nguồn điện, cáp, tủ phân phối đến các nhánh cấp điện cho máy.

VI. Thiên Bách Electric thi công và kiểm tra điện nhà xưởng

Thiên Bách Electric nhận thi công, kiểm tra và xử lý hệ thống điện công nghiệp cho nhà xưởng, bao gồm tủ điện, cáp điện, hệ thống phân phối và cấp điện cho máy móc.

Nếu tủ điện nhà xưởng đang có dấu hiệu nóng bất thường, việc xác định đúng nguyên nhân ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế hư hỏng thiết bị và giảm nguy cơ phát sinh sự cố trong quá trình sản xuất.

Liên hệ Thiên Bách Electric để được khảo sát và kiểm tra thực tế hệ thống điện nhà xưởng.

VII. Câu hỏi thường gặp

1. Tủ điện nhà xưởng nóng có phải do quá tải không?

Không nhất thiết. Ngoài quá tải, tủ có thể nóng do đầu nối lỏng, tiếp điểm kém, cáp không phù hợp, mất cân bằng pha hoặc khả năng tản nhiệt không tốt.

2. CB bị nóng có nguy hiểm không?

Nếu CB chỉ ấm nhẹ khi hoạt động có tải thì chưa chắc bất thường. Nhưng nếu CB nóng rõ rệt, có mùi khét, đổi màu hoặc nóng hơn nhiều so với các thiết bị khác thì nên kiểm tra.

3. Có nên thay CB lớn hơn khi tủ điện bị nóng?

Không nên tự ý thay. Cần xác định nguyên nhân trước và kiểm tra sự phù hợp giữa CB, cáp điện và phụ tải.