Nếu đo hệ thống chống sét mà điện trở cao hơn mức yêu cầu, đừng vội đóng thêm thật nhiều cọc.
Việc đầu tiên cần làm là kiểm tra lại hệ thống để tìm nguyên nhân, sau đó mới chọn cách xử lý.
Với hệ thống chống sét công trình, TCVN 9385:2012 nêu mạng nối đất tổng hợp nên có điện trở không vượt quá 10Ω. Nếu vượt quá mức này, cần có biện pháp giảm điện trở; tiêu chuẩn cũng lưu ý trường hợp giá trị vẫn dưới 10Ω nhưng tăng đáng kể so với lần kiểm tra trước thì cần tìm nguyên nhân và khắc phục khi cần.
I. Trước tiên phải biết vì sao điện trở cao
Có khá nhiều nguyên nhân:
- Điện cực tiếp địa chưa phù hợp
- Số lượng hoặc cách bố trí điện cực chưa đủ
- Dây liên kết bị hỏng
- Mối nối bị ăn mòn hoặc lỏng
- Điện cực xuống cấp theo thời gian
- Điều kiện đất không thuận lợi
- Hệ thống cũ không còn phù hợp sau khi công trình mở rộng
Vì vậy, đo thấy 15Ω không có nghĩa cứ mua thêm cọc rồi đóng xuống là xong.
II. Kiểm tra lại dây và các mối nối
Đây là việc nên làm trước khi thay đổi hệ thống tiếp địa.
Cần kiểm tra:
- Dây dẫn xuống hệ thống tiếp địa
- Dây liên kết giữa các điện cực
- Mối nối
- Hộp kiểm tra
- Những vị trí có dấu hiệu ăn mòn hoặc hư hỏng
Có trường hợp điện trở tăng không phải vì thiếu cọc mà vì một mối nối hoặc đoạn dây đã xuống cấp.
Sửa đúng chỗ có thể hiệu quả hơn việc làm thêm cả một hệ thống mới.
III. Nếu hệ thống tiếp địa thực sự chưa đủ thì sao?
Khi kiểm tra cho thấy hệ thống điện cực chưa đáp ứng, có thể cần bổ sung hoặc thay đổi cấu hình tiếp địa.
TCVN 9385:2012 nêu các hướng xử lý như:
- Kéo dài điện cực
- Bổ sung thêm điện cực
- Liên kết các điện cực riêng rẽ bằng dây dẫn tạo thành hệ thống vòng
Phương án nào phù hợp còn phụ thuộc vào công trình và điều kiện đất thực tế.
IV. Có phải cứ đóng thêm cọc là điện trở sẽ giảm?
Không phải lúc nào cũng vậy.
Nếu các điện cực bố trí không hợp lý, việc bổ sung thêm cọc có thể không mang lại kết quả như mong muốn.
Ngoài ra, nếu nguyên nhân nằm ở:
- Mối nối
- Dây liên kết
- Điện cực bị ăn mòn
thì đóng thêm cọc cũng không giải quyết đúng vấn đề.
Vì vậy:
Không đạt điện trở → tìm nguyên nhân trước → chọn cách xử lý sau.
V. Đất xấu thì xử lý thế nào?
Có những công trình nằm trên nền đất có điều kiện tiếp địa không thuận lợi.
Khi đó, việc đạt điện trở thấp có thể khó hơn và cần phương án phù hợp với mặt bằng thực tế.
Có thể phải:
- Bổ sung hoặc kéo dài điện cực
- Thay đổi cách bố trí điện cực
- Tạo thêm vòng hoặc lưới tiếp địa
- Cải tạo hệ thống hiện có
Không nên áp dụng một công thức giống nhau cho mọi công trình.
VI. Đo lại sau khi xử lý
Đây là bước bắt buộc về mặt thực tế.
Sau khi sửa hoặc bổ sung hệ thống, phải đo lại để biết kết quả có thực sự cải thiện hay không.
Ví dụ:
Trước xử lý: 18Ω
→ bổ sung/cải tạo hệ thống
Sau xử lý: 8Ω
Lúc này mới có cơ sở đánh giá hiệu quả của việc xử lý.
Không nên chỉ nói:
“Đã đóng thêm cọc rồi, chắc chắn đạt.”
VII. Nếu điện trở vẫn dưới 10Ω nhưng tăng rất nhiều thì sao?
Vẫn nên kiểm tra.
Ví dụ:
Lần trước: 4Ω
Lần này: 9Ω
9Ω vẫn thấp hơn mốc 10Ω, nhưng mức tăng đáng kể là một dấu hiệu cần tìm nguyên nhân.
TCVN 9385:2012 cũng yêu cầu theo dõi kết quả qua các lần kiểm tra và điều tra khi điện trở tăng đáng kể so với lần trước.
Có thể hệ thống đang bắt đầu xuất hiện:
- Ăn mòn
- Mối nối xuống cấp
- Dây dẫn hỏng
- Điện cực bị ảnh hưởng
- Thay đổi điều kiện đất
- Thay đổi công trình
VIII. Khi nào nên cải tạo toàn bộ hệ thống?
Không phải trường hợp nào cũng cần làm lại.
Nhưng nên xem xét cải tạo lớn khi:
- Hệ thống đã quá cũ
- Nhiều bộ phận bị ăn mòn
- Không còn hồ sơ cũ
- Các điện cực xuống cấp
- Công trình đã mở rộng đáng kể
- Hệ thống hiện tại không còn phù hợp với công trình
- Kết quả đo liên tục không đạt dù đã xử lý từng phần
Trong những trường hợp này, khảo sát lại toàn bộ hệ thống thường hợp lý hơn việc sửa từng chỗ một cách nhỏ lẻ.
IX. Chủ công trình nên làm gì khi nhận kết quả “điện trở không đạt”?
Đơn giản nhất là đi theo 4 bước:
| 1 Đo xác nhận |
→ | 2 Kiểm tra dây, mối nối và điện cực |
→ | 3 Chọn phương án cải tạo |
→ | 4 Đo lại sau xử lý |
Cách này tốt hơn nhiều so với việc nghe một con số rồi lập tức mua thêm vật tư.
X. Kết luận
Nếu hệ thống chống sét có điện trở cao, đừng xử lý theo kiểu “không đạt thì đóng thêm cọc”.
Hãy kiểm tra trước để biết vấn đề nằm ở:
Điện cực → dây dẫn → mối nối → cấu hình hệ thống → điều kiện đất.
Sau đó mới quyết định nên sửa, bổ sung hay cải tạo.
Theo TCVN 9385:2012, nếu điện trở tổng hợp của hệ thống chống sét vượt 10Ω thì cần giảm giá trị này, với một số trường hợp đặc biệt được tiêu chuẩn nêu riêng. Sau khi xử lý, cần đo lại để xác nhận kết quả.
Nếu hệ thống của công trình đang có kết quả đo cao hoặc tăng bất thường so với những lần trước, đừng chỉ nhìn vào con số. Quan trọng là tìm ra nguyên nhân trước khi bỏ thêm tiền vào hệ thống.