SPD báo lỗi hoặc đã hỏng thì không nên tiếp tục xem như thiết bị vẫn đang bảo vệ hệ thống điện bình thường. Với loại SPD có đèn hoặc cửa sổ chỉ thị trạng thái, tín hiệu lỗi thường cho biết module bảo vệ đã mất hoặc suy giảm khả năng chống quá áp và cần được kiểm tra, thay thế theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nhưng trước khi thay, vẫn cần kiểm tra đúng model, tình trạng cấp điện và nguyên nhân khiến SPD chuyển sang trạng thái lỗi.
SPD báo lỗi có nghĩa là gì?
SPD (Surge Protective Device) là thiết bị dùng để hạn chế quá điện áp đột biến và bảo vệ thiết bị điện, điện tử.
Sau khi chịu một hoặc nhiều sự kiện quá áp, phần tử bảo vệ bên trong SPD có thể bị suy giảm hoặc hỏng. Nhiều dòng SPD được trang bị chỉ thị trạng thái để người vận hành nhận biết tình trạng thiết bị.
Tùy từng model, trạng thái bình thường và lỗi có thể được thể hiện bằng màu xanh, đỏ, cửa sổ chỉ thị hoặc tín hiệu cảnh báo từ xa. Vì vậy, không nên áp dụng một quy tắc màu sắc cho tất cả SPD; cần xem đúng hướng dẫn của thiết bị đang sử dụng.
Khi nào cần thay SPD?
Nếu chỉ thị trạng thái cho biết SPD đã mất khả năng bảo vệ, thiết bị hoặc module bảo vệ cần được thay thế. Với một số dòng SPD dạng module, nhà sản xuất cho phép thay riêng cartridge/module thay vì thay toàn bộ thiết bị.
Không nên giữ lại một SPD đã báo hỏng chỉ vì hệ thống điện vẫn đang hoạt động bình thường.
Lý do rất đơn giản: thiết bị điện vẫn có thể chạy, nhưng khả năng chống quá áp của SPD đã không còn như trước.
SPD báo lỗi có phải cứ thay ngay là xong?
Không hẳn.
Nếu SPD đã hỏng sau một lần sét hoặc quá điện áp lớn, việc thay thiết bị là bước cần thiết. Tuy nhiên, cũng nên kiểm tra nguyên nhân và tình trạng của hệ thống để tránh thay xong rồi tiếp tục gặp lại lỗi.
Một số nội dung cần kiểm tra gồm:
| Nội dung | Cần kiểm tra |
|---|---|
| SPD | Model, loại SPD và trạng thái chỉ thị |
| Nguồn điện | Điện áp cấp vào có đúng với thiết bị không |
| Đấu nối | Dây pha, trung tính, PE và các đầu nối |
| Bảo vệ phía trước | Thiết bị bảo vệ dự phòng theo yêu cầu của SPD |
| Tiếp địa | Tình trạng hệ thống tiếp địa và liên kết PE |
| Hệ thống điện | Có xảy ra sự cố hoặc thay đổi cấu hình gần đây không |
Đây là bước đặc biệt quan trọng khi SPD hỏng nhiều lần trong thời gian ngắn.
SPD hỏng sau khi có sét
Đây là tình huống khá thường gặp.
Khi có sét hoặc quá điện áp đột biến, SPD có thể phải thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hệ thống. Sau sự kiện đó, bộ phận bảo vệ bên trong có thể bị suy giảm hoặc chuyển sang trạng thái cuối vòng đời.
Một số SPD có chỉ thị lỗi hoặc tiếp điểm báo xa để thông báo tình trạng này cho người vận hành.
Nếu phát hiện SPD báo lỗi sau một trận sét, không nên chỉ tắt cảnh báo rồi tiếp tục vận hành như bình thường. Cần kiểm tra thiết bị và hệ thống liên quan trước khi đưa vào trạng thái vận hành lâu dài.
Có thể tự thay SPD không?
Không nên tự ý tháo thay khi chưa xác định rõ loại thiết bị và tình trạng mạch điện.
SPD được đấu trực tiếp vào hệ thống điện và việc tháo lắp cần thực hiện khi đã bảo đảm điều kiện an toàn điện phù hợp. Một số dòng có module thay thế riêng, nhưng thao tác thay thế vẫn phải tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đặc biệt với tủ điện công nghiệp, không nên chỉ nhìn màu chỉ thị rồi tự rút module khi tủ vẫn đang mang điện.
Sau khi thay SPD cần kiểm tra gì?
Sau khi thay, cần xác nhận lại:
- Đúng loại SPD và đúng thông số với hệ thống điện.
- Các đầu nối được lắp đúng.
- Hệ thống tiếp địa và dây PE vẫn đảm bảo.
- Chỉ thị trạng thái của SPD đã trở về trạng thái bình thường.
- Tín hiệu báo xa, nếu có, hoạt động đúng.
- Các thiết bị bảo vệ liên quan được kiểm tra lại.
Một số nhà sản xuất thiết kế SPD dạng module có thể thay riêng phần bảo vệ và tiếp tục sử dụng phần đế, trong khi một số loại khác cần thay cả thiết bị. Không nên mặc định hai loại này giống nhau.
SPD đã hỏng có cần thay toàn bộ hệ thống chống sét không?
Không.
SPD chỉ là một bộ phận trong giải pháp chống sét lan truyền. Khi SPD hỏng, thông thường cần xác định chính xác module hoặc thiết bị nào mất khả năng bảo vệ để thay thế.
Tuy nhiên, nếu SPD hỏng do sự cố nghiêm trọng, đồng thời phát hiện vấn đề ở nguồn điện, tiếp địa hoặc hệ thống đấu nối thì cần kiểm tra cả phần liên quan.
Nói cách khác, hỏng SPD không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống chống sét phải làm lại.
Khi nào nên kiểm tra cả hệ thống?
Nên kiểm tra kỹ hơn khi:
- SPD báo lỗi nhiều lần.
- SPD mới thay nhưng nhanh chóng lại báo lỗi.
- Công trình vừa xảy ra sự cố điện hoặc sét đánh.
- Hệ thống điện đã được cải tạo, mở rộng.
- Có thiết bị điện tử bị hỏng bất thường sau sự kiện quá điện áp.
- Hệ thống tiếp địa đã lâu chưa được kiểm tra.
Trong các trường hợp này, chỉ thay SPD có thể chưa giải quyết được nguyên nhân gốc.
Xem thêm: Thiết bị chống sét lan truyền SPD là gì?, Quy trình đo điện trở tiếp địa chống sét và Cách kiểm tra hệ thống chống sét.
Kết luận
SPD báo lỗi hoặc đã hỏng thì trước hết cần xác định đúng trạng thái của thiết bị và hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu SPD đã mất khả năng bảo vệ, cần thay module hoặc thiết bị phù hợp; đồng thời kiểm tra nguồn điện, đấu nối, tiếp địa và các yếu tố liên quan nếu thiết bị hỏng bất thường hoặc lặp lại.
Quan trọng nhất là đừng chỉ xử lý cái đèn báo lỗi mà bỏ qua nguyên nhân khiến SPD bị hỏng. Một SPD mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi được lựa chọn và lắp đặt đúng với hệ thống điện mà nó bảo vệ.